Wanneer ben ik als bestuurder persoonlijk aansprakelijk voor schulden van mijn bedrijf?

Als bestuurder van een BV ben je in principe niet persoonlijk aansprakelijk voor de schulden van je bedrijf. De BV is een rechtspersoon met een eigen vermogen, en dat schild beschermt jou als bestuurder. Maar dat schild is niet absoluut. Wanneer je als bestuurder onbehoorlijk hebt gehandeld, wettelijke verplichtingen hebt verzuimd of schuldeisers bewust hebt benadeeld, kan de rechter dat schild doorbreken en jou persoonlijk aanspreken. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over bestuurdersaansprakelijkheid, zodat je weet waar de risico’s liggen en hoe je ze beperkt.

In welke situaties kan een bestuurder persoonlijk worden aangesproken?

Een bestuurder kan persoonlijk aansprakelijk worden gesteld wanneer hij of zij zijn taak onbehoorlijk heeft vervuld en dit een belangrijke oorzaak is van het faillissement of de schade. Daarnaast zijn er specifieke situaties waarin persoonlijke aansprakelijkheid van rechtswege kan ontstaan, los van een faillissement.

De meest voorkomende situaties waarin een bestuurder persoonlijk aansprakelijk kan worden gesteld zijn:

Onbehoorlijk bestuur dat heeft bijgedragen aan een faillissement
Het niet tijdig melden van betalingsonmacht bij de Belastingdienst of pensioenfondsen
Het aangaan van verplichtingen terwijl je wist dat de BV die niet kon nakomen (selectieve betaling of benadeling van schuldeisers)
Het niet voeren van een deugdelijke administratie
Onrechtmatig handelen jegens derden, zoals het bewust misleiden van een contractspartij
Uitkeringen aan aandeelhouders terwijl de BV de schuldeisers daarna niet meer kan betalen

Belangrijk is dat persoonlijke aansprakelijkheid niet automatisch volgt uit het enkele feit dat een bedrijf failliet gaat. Er moet sprake zijn van een verwijt dat aan jou als bestuurder persoonlijk kan worden gemaakt.

Wat is onbehoorlijk bestuur en wanneer is daarvan sprake?

Onbehoorlijk bestuur betekent dat een bestuurder zijn taak niet heeft vervuld zoals een redelijk handelend bestuurder dat in dezelfde omstandigheden zou hebben gedaan. De norm is objectief: niet jouw eigen inschatting telt, maar wat een zorgvuldig en bekwaam bestuurder in jouw positie had moeten doen.

Van onbehoorlijk bestuur kan sprake zijn bij:

Het nemen van onverantwoorde financiële risico’s zonder voldoende onderbouwing
Het verwaarlozen van de administratie of het niet tijdig opstellen van jaarrekeningen
Het doorgaan met verliesgevende activiteiten terwijl faillissement onvermijdelijk was
Het bevoordelen van bepaalde schuldeisers ten koste van anderen
Het onttrekken van vermogen aan de vennootschap voor privédoeleinden

Een enkele bestuursfout maakt nog geen onbehoorlijk bestuur. De lat ligt relatief hoog: er moet sprake zijn van een patroon van handelen dat geen redelijk bestuurder zou hebben gevolgd, of van een evidente misslag die ernstige gevolgen heeft gehad. Toch is het verstandig om als bestuurder altijd goed te documenteren waarom je bepaalde beslissingen hebt genomen, zodat je achteraf kunt aantonen dat je zorgvuldig hebt gehandeld.

Wanneer ben je als DGA aansprakelijk voor belastingschulden?

Als DGA ben je persoonlijk aansprakelijk voor belastingschulden van je BV wanneer je niet tijdig hebt gemeld dat de BV niet in staat is die schulden te betalen. Deze meldingsplicht geldt voor loonheffingen, omzetbelasting en pensioenpremies. Wie niet of te laat meldt, wordt vermoed onbehoorlijk bestuur te hebben gepleegd.

De meldingsplicht betalingsonmacht werkt als volgt:

Zodra je weet of redelijkerwijs kunt weten dat de BV een belastingschuld niet kan betalen, moet je dit zo snel mogelijk melden bij de Belastingdienst
Meld je tijdig en correct, dan ligt de bewijslast bij de Belastingdienst om aan te tonen dat er sprake is van onbehoorlijk bestuur
Meld je niet of te laat, dan wordt onbehoorlijk bestuur vermoed en moet jij als DGA bewijzen dat dit niet het geval was. Dat is een zware bewijslast die in de praktijk moeilijk te weerleggen is

Veel DGA’s onderschatten dit risico. Juist in periodes van financiële druk, wanneer je als ondernemer alle aandacht richt op het redden van het bedrijf, vergeet je snel aan de formele meldingsplicht te voldoen. Dat kan je later duur komen te staan. Handel je tijdig, dan beperk je je persoonlijke aansprakelijkheidsrisico aanzienlijk.

Wat is het verschil tussen interne en externe bestuurdersaansprakelijkheid?

Interne bestuurdersaansprakelijkheid is de aansprakelijkheid van een bestuurder jegens de eigen vennootschap. Externe bestuurdersaansprakelijkheid is de aansprakelijkheid van een bestuurder jegens derden buiten de vennootschap, zoals schuldeisers, leveranciers of de Belastingdienst. Het onderscheid bepaalt wie de vordering instelt en op welke grondslag.

Interne bestuurdersaansprakelijkheid

Bij interne aansprakelijkheid spreekt de vennootschap zelf de bestuurder aan, of doet de curator dat namens de boedel in geval van faillissement. Dit gebeurt wanneer de bestuurder door zijn handelen schade heeft toegebracht aan de vennootschap. Denk aan het aangaan van risicovolle transacties zonder toestemming van de aandeelhouders, of het onttrekken van gelden aan de vennootschap voor privédoeleinden.

Externe bestuurdersaansprakelijkheid

Bij externe aansprakelijkheid spreekt een derde partij de bestuurder rechtstreeks aan. Dit kan een schuldeiser zijn die stelt dat de bestuurder hem bewust heeft benadeeld, of de Belastingdienst die de DGA persoonlijk aanspreekt voor openstaande belastingschulden. De drempel voor externe aansprakelijkheid is in de regel hoger: er moet sprake zijn van een persoonlijk ernstig verwijt aan de bestuurder.

Hoe verdeel je aansprakelijkheid bij meerdere bestuurders?

Bij meerdere bestuurders geldt als uitgangspunt dat iedere bestuurder verantwoordelijk is voor het gehele beleid van de vennootschap. Je kunt je als bestuurder niet zomaar verschuilen achter de taakverdeling binnen het bestuur. Toch biedt een duidelijke taakverdeling wel degelijk bescherming, mits je die goed vastlegt en actief handhaaft.

Hoe dit in de praktijk werkt:

Collectieve verantwoordelijkheid: Iedere bestuurder is in beginsel aansprakelijk voor het gehele bestuur, ook voor taken die formeel bij een collega-bestuurder liggen
Taakverdeling als verweer: Een schriftelijk vastgelegde taakverdeling kan een bestuurder helpen aantonen dat hij niet betrokken was bij een specifiek besluit of beleidsterrein, maar dit verweer heeft grenzen
Actieve informatieplicht: Als bestuurder ben je verplicht om je actief te informeren over wat er binnen de vennootschap speelt. Onwetendheid is geen excuus als je had kunnen en moeten weten wat er gaande was
Bezwaar aantekenen: Als je het als bestuurder niet eens bent met een besluit, teken dan bezwaar aan en leg dat schriftelijk vast. Zo documenteer je dat jij je hebt verzet tegen het betreffende handelen

In faillissementssituaties spreekt de curator vaak alle bestuurders gezamenlijk aan. Het is dan aan de individuele bestuurder om aan te tonen dat hem of haar geen persoonlijk verwijt treft.

Hoe kun je als bestuurder persoonlijke aansprakelijkheid beperken?

Je kunt als bestuurder persoonlijke aansprakelijkheid beperken door zorgvuldig te besturen, je administratie op orde te houden, wettelijke verplichtingen tijdig na te komen en bij financiële problemen vroeg aan de bel te trekken. Voorkomen is hier echt beter dan genezen.

Concrete stappen die je als bestuurder kunt nemen:

Voer een deugdelijke administratie: Zorg dat je boekhouding altijd actueel en volledig is. Een gebrekkige administratie is een van de meest voorkomende gronden voor bestuurdersaansprakelijkheid in faillissement
Stel jaarrekeningen tijdig op: Te late publicatie van de jaarrekening leidt tot een wettelijk vermoeden van onbehoorlijk bestuur. Zorg dat je dit nooit laat oplopen
Meld betalingsonmacht tijdig: Zodra je voorziet dat de BV belastingschulden of pensioenpremies niet kan betalen, meld dit dan direct bij de Belastingdienst of het pensioenfonds
Documenteer je beslissingen: Leg vast waarom je bepaalde keuzes hebt gemaakt, zeker bij ingrijpende of risicovolle beslissingen. Notulen van bestuursvergaderingen zijn daarvoor een nuttig instrument
Handel bij financiële problemen: Wacht niet af als de liquiditeit onder druk staat. Hoe eerder je actie onderneemt, hoe meer opties je hebt en hoe kleiner het risico op persoonlijke aansprakelijkheid
Overweeg een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering: Een D&O-verzekering (Directors & Officers) dekt in veel gevallen de kosten van verweer en eventuele schadevergoedingen bij bestuurdersaansprakelijkheidsclaims

Hoe wij helpen bij bestuurdersaansprakelijkheid

Bestuurdersaansprakelijkheid is een onderwerp waarbij de gevolgen groot kunnen zijn en de juridische nuances bepalend zijn voor de uitkomst. Wij helpen bestuurders en DGA’s op twee manieren: proactief en reactief.

Proactief advies: We helpen je de governance en administratie van je onderneming zo in te richten dat aansprakelijkheidsrisico’s worden beperkt. Denk aan het opstellen van bestuursreglementen, het vastleggen van taakverdeling en het begeleiden bij de meldingsplicht betalingsonmacht
Begeleiding bij financiële druk: Als je onderneming in zwaar weer verkeert, adviseren we je over de stappen die je moet zetten om je persoonlijke aansprakelijkheid te beperken, van tijdige meldingen tot het begeleiden van een herstructurering of faillissementsaanvraag
Verweer bij aansprakelijkheidsclaims: Word je als bestuurder persoonlijk aangesproken door een curator, schuldeiser of de Belastingdienst, dan staan we je bij in het verweer en begeleiden we de procedure

Heb je vragen over jouw situatie als bestuurder of wil je weten hoe je je aansprakelijkheidsrisico’s kunt beperken? Neem dan contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.